Muốn chống nóng mái kính giếng trời, hãy chặn nắng ở phía ngoài tấm kính trước, mở đường cho khí nóng thoát ra, rồi mới tính tới phim. Phim dán mặt trong là một lựa chọn hợp lý với vài loại kính, nhưng nó giữ nhiệt ngay tại tấm kính nằm trên đầu bạn, nên phải biết rõ loại kính trước khi dán. Mái vòm nhựa thì phim thông thường hầu như không dùng được.
Mười hai giờ trưa, nhà ống ba tầng. Cầu thang dưới giếng trời sáng như sân khấu, tay vịn ấm lên, tầng trên cùng hầm hập dù tầng trệt vẫn dễ chịu. Chủ nhà gọi thợ, thợ bảo dán phim tối là xong. Đôi khi đúng. Nhưng đây là tấm kính khó tính nhất trong nhà, và cái giá của một quyết định vội ở đây lớn hơn ở cửa sổ.
Vì sao mái kính nóng hơn cửa kính đứng?
Góc nắng là lý do đầu tiên. Buổi trưa, mặt trời ở cao nên nắng chỉ lướt trên cửa kính đứng, lại thường bị mái hiên hay ban công che bớt. Với mái kính thì ngược lại: nắng trưa đập gần vuông góc xuống mặt kính, không có gì chắn phía trên. Việt Nam nằm trong vùng nhiệt đới, nên mùa nóng có những ngày mặt trời gần như đứng bóng.
Một bài chuyên môn về kính mái cũng ghi nhận kính nghiêng thường đạt nhiệt độ cao hơn kính đứng, vì nắng chiếu gần vuông góc và khí ấm tụ lại phía trong tấm kính.
Lý do thứ hai nằm ở chính hình dáng giếng trời. Khí nóng bốc lên, gặp nắp kính kín thì dừng lại đó. Tấm kính vừa đón nắng vừa nằm đúng chỗ khí nóng tích tụ. Với nhà ống, cái giếng được làm ra để lấy sáng và thông gió, nhưng khi bịt kín đỉnh thì nó chỉ còn lấy sáng, kèm theo một túi khí nóng ở tầng trên cùng.
Hai lý do này cho thấy vì sao phim một mình khó giải quyết hết. Phim tác động lên phần nắng đi qua kính. Túi khí nóng đã tụ lại trên đỉnh giếng thì nó không xử lý được.
Vì sao không nên dán vội lên tấm kính này?
Nếu cửa sổ nứt, bạn có một ô kính hỏng. Nếu mái kính nứt, mảnh vỡ có đường rơi thẳng qua khoảng thông tầng xuống cầu thang.
Tài liệu thiết kế ở Bắc Mỹ nói rõ điều này: kính nghiêng dễ rơi khỏi ô lắp khi vỡ hơn kính đứng, và thường khuyên dùng kính dán an toàn cho tấm đơn hoặc tấm phía trong của kính hộp. Đó là thực hành ở nơi khác, chúng tôi nêu để hiểu logic, còn công trình của bạn cần hỏi kỹ sư và kiểm tra quy định hiện hành.
Rủi ro còn đến từ nhiệt. Tấm kính vừa có vùng nắng vừa có vùng bóng thì hai vùng giãn nở khác nhau, sinh ứng suất. Bóng của thanh đố, đà thép, cây cối hay nhà bên cạnh quét qua mặt kính mỗi ngày. Phim kiểm soát nắng lại hấp thụ thêm nhiệt, làm tấm kính nóng hơn. Hiệp hội Phim cửa sổ châu Âu xếp kính ủ thường vào nhóm luôn phải đánh giá tương thích, và kết luận rủi ro có thể giữ ở mức thấp nhưng không bao giờ bằng không.
Đây là nhận định của chúng tôi, suy ra từ các tài liệu trên: cùng một sai lầm, trên mái kính hậu quả nặng hơn cửa đứng, nên ngưỡng ra quyết định cũng phải khác. Với cửa sổ, chọn sai thì hỏng một ô kính ngay tầm tay. Với mái kính, chưa rõ loại kính thì không dán. Hãy xem đó là quy tắc dừng, không phải lời khuyên tham khảo.
Về kính dán an toàn, tài liệu chúng tôi đọc được không thống nhất. Bản tin của một hãng kính quốc tế và tài liệu EWFA đều không bàn riêng loại này. Bảng tương thích của một nhà phân phối thì liệt kê là dán được, trong khi vài tài liệu bán hàng khác lại cảnh báo. Vì thế, kính dán không tự động an toàn với phim. Câu trả lời phải đến từ nhà sản xuất phim, cho đúng cấu tạo kính của bạn.
Chống nóng mái kính giếng trời theo thứ tự nào?
Thứ tự dưới đây đi từ chỗ chặn nhiệt sớm nhất tới muộn nhất, không phải từ rẻ tới đắt.
| Cách làm | Chặn nhiệt ở đâu | Hợp khi | Đánh đổi |
|---|---|---|---|
| Lưới, lam, mái che ngoài | Trước khi tới kính | Có lối lên mái an toàn | Bớt sáng, phải tính gió, phải vệ sinh |
| Thoát khí nóng | Sau khi nhiệt vào nhà | Mở được ô thoáng, lắp được quạt | Phải chống mưa hắt |
| Phim mặt trong | Tại tấm kính | Đã xác định loại kính | Rủi ro ứng suất, thi công trên cao |
| Thay tấm kính | Tại tấm kính | Đang sửa mái, kính đã xuống cấp | Tốn kém, phải tính tải khung |
| Rèm trong nhà | Sau tấm kính | Cần bớt chói nhanh | Nhiệt đã vào nhà, cần cách kính |
Các ô trong bảng là đánh giá tương đối, tổng hợp từ tài liệu ngành, không phải kết quả đo. Chúng tôi không ghi con số hạ nhiệt nào: tài liệu công khai đọc được không có phép đo cho mái kính nhà phố Việt Nam.
Che ngoài: chặn trước khi nắng chạm kính
Hướng dẫn thiết kế cửa cho vùng khí hậu nóng của Efficient Windows Collaborative viết rất gọn: chỗ tốt để che một ô cửa là phía ngoài, trước khi nắng chạm kính. Tài liệu này nói về cửa nhà ở tại Mỹ, nhưng nguyên lý vật lý không đổi khi tấm kính nằm ngang. Nhiệt bị chặn ngoài trời thì tan ra ngoài trời.
Với mái kính, cách làm thực tế là lưới che nắng, lam đặt phía trên, hoặc một phần mái đặc xen kẽ. Thử trước bằng một tấm lưới căng tạm trong vài ngày nắng, xem độ sáng cầu thang còn đủ không. Đừng căng sát mặt kính: giữa lớp che và kính cần khoảng trống để gió đi qua, và lớp che phải phủ đều, tránh tạo bóng loang lổ lên tấm kính.
Nhược điểm là phải có người lên mái để lắp, vệ sinh, và thu lại khi có bão. Nhà không có lối lên mái an toàn thì phương án này tốn hơn vẻ ngoài của nó.
Thoát khí nóng: xử lý phần phim không chạm tới
Trang về giếng trời của tổ chức trên ghi nhận ô mở hoặc khe thoáng giúp xả khí nóng dâng lên từ khu vực trần. Đây là phần nhiều nhà bỏ qua. Một khe thoát có mái che mưa ở đỉnh giếng, hoặc một quạt hút nhỏ, xử lý đúng túi khí nóng mà không phim nào động tới được. Việc này cũng không làm giảm ánh sáng, nên đáng xem xét trước cả phim.
Phim: khi nào là lựa chọn đúng?
Phim hợp lý khi có đủ bốn điều kiện: biết rõ loại kính, nhà sản xuất phim xác nhận tương thích, mặt kính không sứt mẻ, và không che được từ ngoài. Chọn loại phim theo khuyến cáo cho kính đó, đừng theo độ tối. Dán kín cả ô kính, vì dán một phần tạo vùng hấp thụ khác nhau trên cùng tấm, điều mà một nhà phân phối phim ghi rõ trong bảng tương thích là không nên làm.
Hãy lường trước chuyện thi công. Thợ phải làm việc ngửa đầu trên giàn giáo, trong giếng hẹp, dễ vướng bụi và khó ép keo đều. Hỏi trước giá đã gồm giàn giáo chưa, và ai chịu trách nhiệm khi tấm kính có vấn đề.
Nếu mái là kính hộp, kỳ vọng phải thấp hơn. Bản tin của một hãng kính quốc tế ghi phim dán mặt trong phòng của kính hộp chủ yếu giảm chói, giảm rất ít nhiệt, lại làm tấm trong nóng lên và có thể ảnh hưởng tới gioăng. Với mái hộp, phim có thể giúp mắt dễ chịu hơn, đừng trông vào nó để tầng trên mát đi.
Phần chi tiết về loại kính và các câu cần hỏi đơn vị thi công đã có trong bài phim cách nhiệt nhà kính hướng Tây. Muốn hiểu các con số trên phiếu phim, xem bài tổng về thông số.
Rèm trong nhà: chỉ giải quyết chói
Rèm giếng trời có thật và hữu ích, nhất là khi nắng rọi đúng vào chỗ ngồi. Tuy vậy, cùng hướng dẫn trên chỉ ra điểm yếu của mọi lớp che bên trong: năng lượng đã qua kính thì phần lớn lượng rèm hấp thụ ở lại trong nhà. Rèm sát kính còn đẩy nhiệt ngược lên tấm kính. Nếu dùng, chọn màu sáng và để cách kính.
Mái vòm nhựa thì làm sao?
Nhiều giếng trời nhà phố lợp tấm polycarbonate hoặc vòm mica. Đây là chỗ cần nói thẳng: phim thông thường được làm cho kính, keo của nó có thể phản ứng với nhựa, sinh khí, nổi bọt và bong sớm. Bề mặt cong của vòm lại càng khó dán phẳng.
Thị trường có vài dòng phim chuyên cho nhựa, nhưng đó là sản phẩm riêng, phải hỏi đích danh và đọc điều kiện của hãng. Với tấm lợp nhựa đã ố vàng, hướng hợp lý thường là che ngoài hoặc thay tấm lợp khác, thay vì đổ tiền dán lên một bề mặt sắp hết tuổi.
Khi nào không nên động tới phim?
Có những trường hợp chúng tôi khuyên dừng lại. Kính đã có vết nứt, mẻ mép, hoặc khung bị thấm. Không ai biết kính loại gì và không có cách nào kiểm tra. Kính ủ đơn có lớp phủ kiểm soát nắng, loại mà bản tin của hãng kính khuyên không dán phim. Mái có bóng đổ cố định chia đôi tấm kính suốt buổi trưa.
Cũng đừng quên phép thử đơn giản nhất. Nếu tầng trên nóng cả sau khi tắt nắng, phần lớn vấn đề có thể nằm ở mái và tường tích nhiệt, không phải tấm kính. Khi đó, tiền nên chi cho chỗ khác.
Việc nên làm tuần này
Trưa nắng, chụp ba tấm: toàn cảnh mái kính nhìn từ dưới, một góc thấy khung, và bóng đổ lên kính. Xem hướng tiếp cận vật liệu ở trang phim kiến trúc, rồi gửi ảnh cùng kích thước qua trang liên hệ để VEGO WINDOWFILM xem giúp phương án nào đáng làm trước.
