Dán phim có làm nứt kính không? Có thể, nhưng không phải với mọi tấm kính: rủi ro tập trung ở kính ủ thường, kính ủ màu và kính hộp từ kính ủ, còn kính cường lực gần như ngoài vùng lo ngại. Thứ quyết định không phải độ tối của phim mà là phần năng lượng tấm kính hấp thụ. Kiểm tra đúng thì rủi ro thấp, nhưng không tài liệu kỹ thuật nào nói nó bằng không.
Ba tuần sau khi dán, một vệt nứt chạy từ mép kính vào giữa ô cửa, không va chạm, không gió bão. Chủ nhà gọi tiệm dán, tiệm bảo do kính, thợ kính bảo do phim. Câu chuyện đó thường bắt đầu từ một báo giá không ai hỏi "kính nhà anh loại gì?". Trong khi đó, đây phải là câu hỏi đầu tiên.
Kính nứt vì chênh nhiệt, không phải vì nóng
Cả tấm kính nóng đều không phải vấn đề. Tấm kính nóng không đều mới là vấn đề.
Phần giữa tấm kính phơi nắng thì nóng lên và giãn ra. Phần mép nằm trong khung, khuất nắng, giữ nguyên. Vùng mát kéo căng vùng nóng, ứng suất dồn về mép, và nếu vượt ngưỡng tấm kính chịu được, vết nứt xuất hiện.
Tài liệu của Hiệp hội Phim cửa sổ châu Âu (EWFA) xác định nắng là nguyên nhân chính của chênh lệch nhiệt độ này, và chênh lệch càng lớn thì ứng suất càng lớn. Phim bước vào câu chuyện vì nó đổi cách tấm kính nhận nhiệt. Efficient Windows Collaborative giải thích gọn: phim thường dán ở mặt trong phòng, phần năng lượng nó không phản xạ và không cho qua thì bị hấp thụ, làm nhiệt độ kính tăng.
Bài phim cách nhiệt nhà kính hướng Tây đã bàn chuyện chọn phim cho một phòng nắng chiều. Bài này đi sâu vào phía còn lại: bản thân tấm kính.
Số mà tờ rơi không in: phần năng lượng bị hấp thụ
Hãy thử một phép cộng. Năng lượng nắng tới phim chỉ có ba đường đi: đi qua, bật lại, hoặc ở lại. Vậy phần hấp thụ bằng 100% trừ phần truyền qua trừ phần phản xạ. Số dưới đây là giả định để minh hoạ, không lấy từ phim thật.
| Phim giả định | Truyền qua | Phản xạ | Hấp thụ |
|---|---|---|---|
| A | 30% | 40% | 30% |
| B | 30% | 10% | 60% |
Hai phim cho cùng lượng năng lượng đi thẳng vào nhà. Nhưng phim B giữ lại gấp đôi phim A ngay trên tấm kính. Một phần lượng nhiệt đó toả dần ra hai phía, nên độ mát trong phòng của hai phim cũng không hẳn như nhau. Tuy vậy, nhìn từ phía tấm kính, chúng là hai câu chuyện khác nhau.
EWFA xếp độ hấp thụ là tính chất quan trọng nhất của phim trong đánh giá này, rồi mới tới truyền qua và phản xạ. Tài liệu đó cũng cảnh báo số của phim trên một hệ kính có thể gây hiểu nhầm khi đem sang hệ kính khác.
Từ đây là nhận định của chúng tôi, suy ra từ hai ý trên: phiếu phim bạn cầm ở tiệm được viết để so độ mát, còn câu hỏi về nứt kính cần một con số khác. VLT hay các số trên phiếu thông số không trả lời được câu hỏi về độ hấp thụ trên tấm kính nhà bạn. Vì thế, khi tiệm chỉ dựa vào độ tối để nói "phim này an toàn", đó là câu trả lời cho một câu hỏi khác.
Phim trông trong cũng chưa chắc vô hại. Bản tin kỹ thuật của một hãng kính quốc tế nhắc rằng hơn nửa năng lượng mặt trời nằm ngoài vùng mắt nhìn thấy, nên phim không màu vẫn có thể hấp thụ đáng kể.
Dán phim có làm nứt kính không, xét theo từng loại kính
Bảng dưới ghép tài liệu EWFA với bản tin của hãng kính.
| Loại kính | Rủi ro nhiệt | Điểm cần xem |
|---|---|---|
| Kính cường lực (kính tôi) | Rất thấp | Vẫn xem hư hại, gioăng, cửa |
| Kính gia nhiệt | Thấp | Chỉ xét điều kiện đặc biệt |
| Kính ủ trong, đơn | Cao nếu chọn sai phim | Luôn đánh giá tương thích |
| Kính ủ trong, dày trên 12 mm | Cao | Xem kỹ với nhà cung cấp phim |
| Kính ủ màu, tới 6 mm | Cao | Xem kỹ với nhà cung cấp phim |
| Kính ủ màu, dày trên 6 mm | Rất cao | Thường vượt ứng suất cho phép |
| Kính ủ đơn có lớp kiểm soát nắng | Rất cao | Không nên dán |
| Kính hộp từ kính ủ, dán mặt trong | Cao | Có thể phải dùng kính đã gia nhiệt |
| Kính dán an toàn | Chưa rõ | Tài liệu không thống nhất, hỏi hãng phim |
Mức rủi ro là đánh giá tương đối, không phải xác suất đo được.
Theo EWFA, kính tôi chịu được chênh lệch khoảng 250°C và sẽ không vỡ do ứng suất nhiệt vì phim trong ứng dụng kiến trúc, trừ khi có hoả hoạn. Đó là tuyên bố của một hiệp hội ngành, đáng tham khảo nhưng không có nghĩa kính tôi miễn nhiễm với mọi kiểu hỏng. Kính tôi đã có hư hại sẵn vẫn là một câu chuyện riêng.
Kính ủ màu là nhóm nhiều người không để ý, vì bản thân tấm kính đã hấp thụ nắng trước khi phim xuất hiện. Dán thêm phim kiểm soát nắng lên kính màu dày trên 1/4 inch, khoảng 6 mm, theo bản tin nói trên thường vượt ứng suất cho phép với kính ủ.
Với kính hộp, bản tin của hãng kính thận trọng hơn cả. Phim ở mặt trong phòng khiến tấm kính phía trong hấp thụ nhiều năng lượng, và có thể dễ vỡ nếu tấm đó không được gia nhiệt. Với một số tổ hợp phim và kính, cả hai tấm có thể cần gia nhiệt dù phim chỉ dán một tấm. Đó là chi tiết ít báo giá nào nhắc. Phim hấp thụ còn đẩy nhiệt độ keo mép lên trong ngày nắng, và một số hệ keo có thể mất ổn định, dẫn tới hỏng kín của kính hộp. Lúc đó kính không nứt, nhưng hơi nước có thể lọt vào, thành thứ khó chịu không kém.
Với kính có lớp Low-E ở mặt trong cùng, tức mặt số 4, bản tin ghi rõ không bao giờ được dán phim lên.
Những gì đẩy rủi ro lên, kể cả khi đúng loại kính?
Cùng một tấm kính, hoàn cảnh lắp có thể đổi hẳn kết quả. Bản tin của hãng kính đề nghị xem xét bóng đổ trên kính, mức kính bị cô lập nhiệt trong rãnh khung, độ che mép kính, vị trí rèm, và chất lượng mép kính.
Bóng đổ một phần là thủ phạm quen thuộc. Mái hiên, ban công, biển hiệu, cây cối tạo vùng lạnh ngay trên tấm kính nóng.
Rèm và mành sát kính giữ nhiệt lại. Một nhà phân phối phim còn liệt kê cửa gió điều hoà hoặc sưởi thổi thẳng vào kính trong nhóm yếu tố gây ứng suất. Đây là tình huống dễ gặp ở văn phòng, cửa hàng có máy lạnh áp trần sát mặt kính, nên đừng bỏ qua.
Dán một phần tấm kính cũng cần tránh. Tài liệu trên ghi rõ không nên dán một phần, vì vùng có phim và vùng không phim hấp thụ nhiệt khác nhau. Chủ nhà muốn tiết kiệm bằng cách chỉ dán nửa trên nên biết điều này. Dải mờ trang trí nhỏ cũng nên hỏi lại.
Mép kính sứt mẻ thường nằm khuất trong khung, nên không ai thấy. EWFA ghi các vụ vỡ ở ứng suất thấp thường bắt nguồn từ hư hại trên kính. Khi phim làm tăng ứng suất, một vết mẻ nhỏ từng vô hại có thể trở thành điểm khởi đầu.
Kích thước tấm, độ dày, màu kính và kiểu khung đều nằm trong danh sách yếu tố của EWFA. Bản thân chúng không cấm dán phim, chỉ là thêm vào bài tính.
Làm sao biết vết nứt là do nhiệt?
Không cần là chuyên gia để quan sát sơ bộ. Theo EWFA, vết nứt nhiệt ở kính ủ thường bắt đầu xa các góc, và gặp mép lẫn mặt kính theo góc 90 độ. Vỡ ở ứng suất cao có thêm các đường nứt nhỏ ở hai bên vết chính, cũng theo góc vuông. Vết nứt không có các đặc điểm này thì khó quy cho nhiệt.
Dùng mắt thường xác định được nghi ngờ, không xác định được kết luận. Khi có sự cố, chụp ảnh toàn tấm và cận mép, ghi lại ngày giờ, tình trạng nắng và rèm, rồi nhờ thợ kính xem. Kính đã nứt cần xử lý an toàn trước, tranh luận trách nhiệm sau.
Ai chịu trách nhiệm nếu kính nứt?
Đây là phần nên nói trước khi dán, không phải sau.
Bản tin trên ghi hãng kính không nhận trách nhiệm về hiệu năng của kính sau khi có phim dán tại chỗ, đồng thời khuyên lấy khuyến nghị và cam kết bằng văn bản từ nhà sản xuất phim hoặc đại lý được uỷ quyền. Efficient Windows Collaborative cũng khuyên kiểm tra bảo hành cửa trước khi dán. Hãng khác có thể có quy định khác, nhưng tinh thần là một: bạn đứng giữa hai bên, nên cần giấy trắng mực đen.
Trước khi đồng ý, hãy hỏi bốn việc. Đơn vị thi công xác định loại kính bằng cách nào? Họ có đánh giá tương thích theo phim cụ thể không? Nếu kính nứt trong một thời hạn, cam kết xử lý ghi ở đâu? Có cần dán thử một ô, theo dõi qua vài ngày nắng không?
Một cam kết "không bao giờ nứt" nên làm bạn lo hơn là yên tâm. EWFA viết rằng rủi ro giữ được ở mức thấp nhờ đánh giá đúng, nhưng không bao giờ bằng không, do bản chất của kính.
Khi nào nên dừng lại?
Không dán khi mép kính đã sứt, kính có vết rạn, hoặc không ai xác định được loại kính ở một vị trí khó thay. Với kính ủ đơn có lớp phủ kiểm soát nắng, đừng dán. Với kính hộp đang còn bảo hành, hỏi nhà cung cấp kính trước. Nếu rủi ro cao mà vấn đề chỉ là nắng, lam che ngoài hoặc mái che là hướng không đụng tới tấm kính.
Trước khi đặt lịch dán
Chụp góc kính xem có dấu khắc không, ghi độ dày nếu biết, chụp bóng đổ lúc nắng gắt. Trang phim kiến trúc có quy trình khảo sát hệ kính. Gửi thông tin qua trang liên hệ để VEGO WINDOWFILM xem giúp trước khi chọn phim.
