TSER là gì? Đó là phần trăm tổng năng lượng mặt trời bị hệ phim và kính cản lại, tính trên toàn bộ ánh nắng chứ không riêng hồng ngoại. VLT chỉ nói phim sáng hay tối, còn TSER mới là con số gần với câu hỏi "có mát không". Nhưng TSER chỉ so được khi hai phim có cùng VLT.
Chủ xe hay gặp cảnh này: đứng ở tiệm, cầm hai miếng phim, một miếng tối hơn hẳn, thế là mặc định miếng tối mát hơn. Độ tối thì nhìn được bằng mắt. Độ mát thì không. Chỉ số TSER tồn tại để lấp đúng khoảng trống đó.
TSER là gì, và con số được tính từ đâu?
TSER viết tắt của Total Solar Energy Rejected. Ánh nắng tới mặt đất gồm ba phần: khoảng 52–55% là hồng ngoại, 42–43% là ánh sáng nhìn thấy, 3–5% là tia cực tím. Có nguồn khác chia hơi khác, nhưng bức tranh không đổi: hơn nửa năng lượng nằm ngoài vùng mắt nhìn thấy, và gần một nửa lại nằm ngay trong chính ánh sáng bạn thấy.
Vì vậy một chỉ số chỉ nói về hồng ngoại sẽ bỏ sót phần lớn câu chuyện. TSER gom cả ba phần lại.
Về công thức, tài liệu ngành thường trình bày TSER = (1 − SHGC) × 100%, với SHGC là hệ số thu nhiệt mặt trời, tức phần năng lượng thực sự đi vào trong. Chi tiết của hệ số này để dành cho bài riêng. Điều cần nhớ là cách tính đó có tính cả phần nhiệt phim hấp thụ rồi toả ngược vào cabin. Một tấm phim tối hấp thụ nhiều, nóng lên, rồi hâm chính khoang xe của bạn. TSER không bỏ qua chuyện này, còn mắt thường thì có.
Một chỗ dễ nhầm: VLT càng cao thì phim càng sáng, còn TSER càng cao thì phim càng cản nhiều. Hai con số chạy theo hai chiều khác nhau, nên đọc nhanh rất dễ lẫn.
Hai phim VLT 19% và 29% trên cùng một phiếu nói gì?
Lý thuyết nói mãi cũng khô, nên lấy số thật. Đây là phiếu thông số năm 2022 của một hãng quốc tế, hai phim cùng một dòng. Dòng cuối là phim sáng từ một tài liệu khác của hãng, năm 2021, khác dòng, chỉ để tham khảo.
| Phim | VLT | IRR | IRER | TSER |
|---|---|---|---|---|
| Phim tối | 19% | 90% ± 3 | 67% | 65% |
| Phim vừa | 29% | 90% ± 3 | 66% | 62% |
| Phim sáng, dòng khác | 77% | không ghi | 59% | 44% |
Nhìn hai dòng đầu. Cột IRR giống hệt nhau, IRER chỉ lệch một điểm, vậy mà TSER cách nhau ba điểm. Nếu bạn chỉ đọc IRR, hai phim này là một.
Đây là suy luận của chúng tôi từ bảng trên: phần hồng ngoại của hai phim gần như nhau, nên ba điểm TSER chênh lệch chủ yếu đến từ phần ánh sáng nhìn thấy mà phim tối chặn thêm. Nói cách khác, đi từ VLT 29% xuống 19%, bạn bỏ ra mười điểm độ sáng để đổi lấy ba điểm TSER, tức khoảng 0,3 điểm TSER cho mỗi điểm VLT.
Đó là một cái giá có thể tính được. Mười điểm VLT ở mức tối như vậy là khác biệt bạn thấy rõ khi lùi xe trong hầm tối hay đi đường đèo ban đêm. Ba điểm TSER thì khó mà cảm nhận được. Tỉ lệ này chỉ áp dụng cho đúng hai phim trên, một phiếu không đủ để nói mọi dòng phim đều vậy, nhưng cách tính thì bạn dùng lại được cho bất kỳ phiếu nào.
Vì sao chỉ so TSER khi cùng VLT?
Vì VLT tự nó đã kéo TSER lên hoặc xuống.
Ánh sáng nhìn thấy mang năng lượng. Phim tối chặn nhiều ánh sáng hơn nên TSER cao hơn gần như mặc nhiên, dù công nghệ không hơn gì. Đặt phim 65% cạnh phim 44% trong bảng trên rồi kết luận phim đầu "xịn hơn" là so sai: phim 77% để lọt lượng ánh sáng gấp bốn lần phim 19%, thế mà vẫn cản được 44% tổng năng lượng. Tuỳ nhu cầu, phim sáng đó mới là phim làm khó hơn.
Cách so đúng có ba bước.
- Chọn độ sáng trước, theo từng vị trí kính và theo quy định hiện hành. Bài chọn độ xuyên sáng nói kỹ phần này.
- Trong nhóm phim có cùng VLT, đọc TSER.
- Chỉ so hai số được tính cùng điều kiện, cùng loại kính thử.
Giả sử hai phim cùng ghi VLT 29%, một phim TSER 62%, phim kia TSER 55% (số thứ hai là giả định để minh hoạ). Lúc này bảy điểm chênh lệch mới nói lên điều gì đó về vật liệu, vì phần ánh sáng đã bằng nhau. Bạn có thể đem bảy điểm đó đặt cạnh phần giá chênh và tự quyết.
TSER trên phiếu được tính trong điều kiện nào?
Dòng chữ nhỏ dưới bảng thường bị bỏ qua, và nó thay đổi cách đọc cả bảng. Phiếu trên ghi rõ kết quả được tính trên kính trong 6 mm, theo phương pháp NFRC, bằng phần mềm LBNL Window 5.2.
Hai điều rút ra ngay.
Thứ nhất, đây là số tính toán trên một tấm kính chuẩn, không phải đo trên xe. Kính xe có màu, có độ cong, kính lái lại nhiều lớp. Nên TSER trên phiếu không chuyển nguyên sang chiếc xe của bạn.
Thứ hai, nếu hai phiếu tính trên hai loại kính khác nhau thì so TSER cũng không còn công bằng. Hai phim tính trên hai độ dày kính không đứng cùng vạch xuất phát. Thấy phiếu không ghi loại kính, hãy hỏi lại.
Bài tổng về thông số phim cách nhiệt có bức tranh chung của VLT, IRR, UVR và TSER nếu bạn muốn đọc cả bộ.
TSER không nói được những gì?
Con số này tốt, nhưng nó có giới hạn, và người bán hiếm khi nhắc.
TSER tính cho phần năng lượng đi qua kính. Mui xe, cửa xe, tấm trần vẫn nhận nắng trực tiếp, và phim không đụng tới chúng. Xe đen đỗ giữa bãi trống lúc 2 giờ chiều vẫn nóng, vô lăng vẫn bỏng tay, dù phim có TSER cao tới đâu. Phim giúp rõ nhất khi xe đang chạy, có người ngồi và nắng chiếu vào da.
Kính nóc toàn cảnh là một lỗ hổng khác. TSER của phim dán kính sườn chẳng giúp gì cho mảng nắng trên đầu nếu kính nóc không được xử lý.
TSER cũng không nói về độ bền màu, về chất lượng keo, hay về tay thợ. Phim TSER cao mà dán bong mép sau vài mùa nắng thì con số trên giấy không cứu được.
Và nó không đổi được thành số độ. Bất kỳ ai nói "TSER 60% nghĩa là xe giảm từng này độ" đang tự đặt ra con số, vì kết quả còn phụ thuộc kính, màu xe, hướng đỗ, giờ đi.
Khi nào không đáng trả thêm cho TSER cao?
Đây là câu ít tiệm trả lời thật.
Xe đỗ hầm, đi phố vài cây số mỗi ngày, hiếm khi chạy giữa trưa: phần tiền thêm cho vài điểm TSER khó có cơ hội phát huy. Một phim phổ thông, dán đúng kỹ thuật, thường đủ.
Ngược lại, xe chạy dịch vụ cả ngày, xe hay đi cao tốc hướng nắng chiều, nhà có người lớn tuổi hoặc trẻ nhỏ ngồi hàng ghế sau: đây là lúc so kỹ TSER có ý nghĩa, vì số giờ dưới nắng đủ lớn để chênh lệch cộng dồn.
Một trường hợp nữa đáng cân nhắc là người cần kính sáng, ví dụ tài xế lớn tuổi hay đi đêm. Với họ, TSER ở mức VLT cao mới là thứ đáng trả tiền, còn TSER của phim tối thì vô nghĩa vì họ không dùng được mức tối ấy.
Đọc TSER thế nào khi đứng ở tiệm?
Hỏi đúng ba câu là đủ lọc phần lớn lời chào hàng.
Mã phim này TSER bao nhiêu, ở VLT bao nhiêu? Người bán chỉ nêu TSER của mã tối nhất trong dòng rồi bán cho bạn mã sáng là chuyện đáng để ý. Số phải gắn với đúng mã bạn dán.
Tính trên kính nào, tài liệu nào? Xin xem phiếu, hoặc ảnh phiếu. Một dòng "TSER 60%" không kèm điều kiện đáng tin ít hơn nhiều so với một dòng có ghi chú rõ ràng.
Cùng độ sáng này, tiệm còn mã nào khác? Câu này buộc cuộc so sánh về đúng nhóm VLT, thay vì hai phim khác độ sáng.
Trong bảng hỏi, hãy kẻ thêm một cột giá. Hai phim cùng VLT, ghi TSER và giá cạnh nhau, là tờ giấy có ích hơn mọi màn trình diễn.
Bước tiếp theo
Chốt độ sáng cho từng vị trí kính trước, rồi mới so TSER trong nhóm đó. Xem các cấu hình tham khảo ở giải pháp phim cách nhiệt ô tô. Cần người đọc phiếu cùng cho kiểu xe của bạn, hãy gửi yêu cầu qua trang liên hệ của VEGO.
